• Email
  • RSS
  • Print

 

 

 Οι Ομάδες Μέσα στο Γενικότερο Επιχειρησιακό Πλαίσιο

 

 

 

Σημείωση: Η παρακάτω ανάλυση αφορά στην επιστημονική δημοσίευση του Gladstein L.D. (1984) κι αυτή αναφέρεται ως η κύρια πηγή για τη συγγραφή του συγκεκριμένου άρθρου. Αναφέρεται, επίσης, πως γίνεται συζήτηση πάνω σε κάποιες βασικές θεωρίες στις οποίες βασίστηκε η έρευνα, καθώς και τα κύρια συμπεράσματά της. Για περισσότερες πληροφορίες και λεπτομέρειες σχετικά με το θεωρητικό υπόβαθρο, τη μεθοδολογία έρευνας και τα συγκεκριμένα αποτελέσματα και συμπεράσματα, ο αναγνώστης θα πρέπει να ανατρέξει στην πρωτότυπη δημοσίευση.

 

 

Θεωρία

Οι διεργασίες μιας ομάδας, είτε εσωτερικές είτε δια-ομαδικές, είναι οι ενέργειες που σκοπό έχουν να μετατρέψουν τις εισροές της ομάδας σε ένα προϊόν ή υπηρεσία, ενώ τρία από τα κύρια συστατικά τα οποία καθορίζουν την ομάδα, είναι η απόδοσή της, η ικανοποίηση των μελών της κι η ικανότητα της ομάδας να υφίσταται σε βάθος χρόνου (να έχει δηλαδή διάρκεια).

Ο Gladstein αναφέρει τρεις θεωρίες οι οποίες εξηγούν την επίδραση των διεργασιών πάνω στην απόδοση μιας ομάδας.

–     Την Ανθρωπιστική Θεωρία (Humanistic school): την απόδοση επηρεάζουν οι διαπροσωπικές σχέσεις κι η ανοιχτή επικοινωνία των μελών.

–     Τη Θεωρία των Αποφάσεων (Decision theorists): την απόδοση επηρεάζουν οι διαδικασίες που ακολουθούνται για τη λήψη αποφάσεων και το μέγεθος της βαρύτητας που δίδεται στα δεδομένα που συνεισφέρουν τα μέλη, ανάλογα με την ικανότητά τους και τις γνώσεις τους.

–     Τη Θεωρία Ανοιχτού Συστήματος (Open system theorists): η απόδοση επηρεάζεται από την αλληλεπίδραση της ομάδας με άλλες ομάδες κι άτομα για ανταλλαγή πληροφοριών, δεξιοτήτων και γνώσεων.

Η δομή της ομάδας επίσης θεωρείται πως είναι ένας παράγοντας που επηρεάζει τις διεργασίες της ομάδας και κατά συνέπεια και την απόδοσή της. Αν για παράδειγμα μια ομάδα είναι υπερβολικά μεγάλη για μια συγκεκριμένη εργασία ή δε διαθέτει τα κατάλληλα μέλη, το πιθανότερο είναι να μην αποδώσει ικανοποιητικά.

Ο Gladstein (1984) χρησιμοποίησε για την έρευνά του, όσον αφορά στη μελέτη της λειτουργίας μιας ομάδας και στο πώς επηρεάζεται η απόδοσή της, το μοντέλο Εισροές (inputs) – Διεργασίες (Processes) – Εκροές (Outputs), όπως παρουσιάζεται αναλυτικά (σελ. 502):

 

Εισροές (Inputs):

–     Επίπεδο Ομάδας: σε επίπεδο ομάδας οι εισροές σχετίζονται με τη σύνθεση της ομάδας (ικανοποιητικές δεξιότητες, ετερογένεια, επιχειρησιακή διάρκεια, εργασιακή διάρκεια) και τη δομή της ομάδας (ευκρίνεια ρόλων και στόχων, βαθμός κατά τον οποίο ελέγχει η ομάδα την εργασία της, οι κανόνες λειτουργίας, το μέγεθος κι η ηγεσία).

–     Επίπεδο Επιχείρησης: σε επίπεδο επιχείρησης οι εισροές σχετίζονται με τους διαθέσιμους πόρους (εκπαίδευση, χρήμα, απευθυνόμενες αγορές, συμβουλευτική βοήθεια) και τη δομή της επιχείρησης (ασκούμενος έλεγχος στην ομάδα, αμοιβές για ομαδική απόδοση).

 

Διεργασίες (Processes):

–     Διεργασίες Ομάδας: πρόκειται για την ανοιχτή επικοινωνία, την υποστήριξη μεταξύ των μελών, τις συγκρούσεις, την ποιότητα των ατομικών εισροών, την κοινή διαπραγμάτευση στρατηγικής και τις αλληλεπιδράσεις με άλλες ομάδες ή άτομα.

 

Είδος Εργασίας (group task):

–     Πολυπλοκότητα εργασίας, αβεβαιότητα περιβάλλοντος, βαθμός αλληλεξάρτησης.

Λειτουργεί ως μετριαστικός παράγοντας που επηρεάζει τη σχέση μεταξύ διεργασιών κι εκροών (απόδοσης) μιας ομάδας, δηλαδή το είδος της εργασίας καθορίζει την ισχυρή ή αδύναμη συσχέτιση μεταξύ διεργασιών κι αποτελεσμάτων. Για παράδειγμα, η υποστήριξη μεταξύ των μελών ως διεργασία θα έχει αδύναμη σχέση με την απόδοση σε μια εργασία χαμηλού βαθμού αλληλεξάρτησης, ενώ σε μια εργασία όπου τα μέλη της ομάδας εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό το ένα από το άλλο θα έχει μια ισχυρή συσχέτιση.

 

Εκροές (Outputs):

–     Ομαδική Αποτελεσματικότητα: απόδοση κι ικανοποίηση

 

Αποτελέσματα-Συμπεράσματα Έρευνας

Ο Gladstein στην έρευνα που διεξήγαγε βρήκε στοιχεία που στηρίζουν ότι η ανοιχτή επικοινωνία ανάμεσα στα μέλη, η υποστηρικτική συμπεριφορά, η ενεργή ηγεσία, η εκπαίδευση κι η εμπειρία στο συγκεκριμένο οργανισμό, ήταν όλα μεταβλητές που επηρέασαν θετικά τη βαθμολογία στην ικανοποίηση των μελών και στην απόδοσή τους ως ομάδα. Σημειώνει όμως πως η βαθμολογία για την απόδοση προήλθε από τα ίδια τα μέλη, δηλαδή τι πίστευαν τα ίδια για την ομάδα τους και πότε τη θεωρούσαν ως αποδοτική. Με άλλα λόγια τα μέλη μιας ομάδας έχουν κάποια συγκεκριμένα πρότυπα και πεποιθήσεις για τις προσήκουσες εσωτερικές διεργασίες κι όταν τις βλέπουν μέσα στη δική τους ομάδα τη θεωρούν κι αποδοτική.

Όμως, η αντικειμενική μέτρηση της απόδοσης, που στη συγκεκριμένη έρευνα ήταν τα έσοδα από τις πωλήσεις, δεν ήταν συνδεδεμένη με το τι πίστευαν τα μέλη της κάθε ομάδας. Δηλαδή μπορεί μια ομάδα να θεωρούσε ότι ήταν αποδοτική, αλλά αυτό δε μεταφραζόταν σε αύξηση των πωλήσεων. Τα έσοδα φαίνεται πως επηρεάζονταν περισσότερο από εξωτερικούς παράγοντες, όπως η ανάπτυξη της αγοράς στόχου, οι αμοιβές, η εκπαίδευση που παρέχει ο οργανισμός, καθώς κι η παροχή συμβουλευτικής στήριξης προς την ομάδα.

Επίσης, μια σημαντική διεργασία της ομάδας που συνδέθηκε με την απόδοση ήταν η διαχείριση των σχέσεων μεταξύ της ομάδας και άλλων ομάδων ή ατόμων μέσα στον οργανισμό, όσον αφορά στην ανταλλαγή πληροφοριών, γνώσεων και προϊόντων (σε μια παραγωγική διαδικασία).

Τα παραπάνω δείχνουν πως είναι πολύ σημαντικό το πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργεί μια ομάδα. Για να είναι δηλαδή αποτελεσματική κι όχι μόνο αποδοτική και για να φαίνεται αυτή η αποτελεσματικότητα σε αντικειμενικές μετρήσεις (π.χ. έσοδα) κι όχι μόνο σε αυτό-αξιολόγηση των μελών για την ομάδα τους, πρέπει να εξετάζεται το γενικότερο επιχειρησιακό περιβάλλον και πως αυτό επηρεάζει την απόδοση. Δεν αρκεί να εξετάζονται μονάχα οι συμπεριφορές μέσα στην ομάδα, ανάμεσα στα μέλη της, όπως για παράδειγμα η ηγεσία κι η υποστηρικτική συμπεριφορά, αλλά κι οι συμπεριφορές που εκδηλώνουν τα μέλη προς άλλες ομάδες κι άτομα, καθώς κι οι συμπεριφορές που εκδηλώνουν αυτές οι άλλες ομάδες και τα άτομα προς τη συγκεκριμένη ομάδα. Δηλαδή, η αμφίδρομη σχέση κι αλληλεξάρτηση μεταξύ ομάδας και γενικότερου εξωτερικού περιβάλλοντος (οργανισμός, ευρύτερη αγορά) επηρεάζει την απόδοση, άρα και πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όταν μιλάμε για το χτίσιμο και την ανάπτυξη μιας ομάδας.

Οι ομάδες δεν έχουν τον έλεγχο, λοιπόν, για κάποιους εξωγενείς παράγοντες που ανήκουν περισσότερο στην ευθύνη της ανώτερης διοίκησης και του στρατηγικού της σχεδιασμού. Για παράδειγμα αν δε διαλέξουν τις σωστές αγορές ή αν βάλουν μη ρεαλιστικούς στόχους η ομάδα δε θα αποδώσει τα αναμενόμενα. Άρα, το κύριο συμπέρασμα είναι πως η κάθε ομάδα πρέπει να εξετάζεται σε σχέση με το περιβάλλον στο οποίο ανήκει (επιχειρησιακό πλαίσιο), όταν πρόκειται να παρθούν αποφάσεις για τη δημιουργία και την ανάπτυξή της, αλλά κι όταν πρόκειται να μετρηθεί η απόδοσή της. Αυτό συνάδει και με το γεγονός πως δυο οργανισμοί δύνανται να ασχολούνται με το ίδιο αντικείμενο, αλλά δεν αποτελούν όμοια περιβάλλοντα. Ό,τι ισχύει για μια ομάδα στον έναν οργανισμό, δε συνεπάγεται ότι θα ισχύει και στον άλλον. Τα δεδομένα σε κάθε περίπτωση είναι διαφορετικά κι αυτά μπορεί να μεταφράζονται σε διαφορετικές δεξιότητες και τεχνογνωσία, διαφορετικές περιβαλλοντικές συνθήκες, καθώς και διαφορετικούς πόρους και στόχους. Δεν μπορούμε δηλαδή να πούμε ότι τα συμπεράσματα από μια έρευνα σ’ ένα συγκεκριμένο επιχειρησιακό πλαίσιο μπορούν να γενικευθούν για όλα τα επιχειρησιακά πλαίσια. Η κάθε περίπτωση είναι διαφορετική. Υπάρχουν, βέβαια, κάποιες γενικές αρχές που διέπουν τη σωστή λειτουργία μας ομάδας, αλλά από εκεί και πέρα η κάθε περίπτωση πρέπει να εξετάζεται μεμονωμένα.

Ο οργανισμός, λοιπόν, μέσα στον οποίο λειτουργεί μια ομάδα, αποτελεί μια εξωγενή μεταβλητή που επηρεάζει τη συμπεριφορά της ομάδας (ανάμεσα στα μέλη, αλλά και ανάμεσα στην ομάδα κι άλλες ομάδες ή άτομα) και τελικά έχει επίδραση στην απόδοσή της. Το επιχειρησιακό πλαίσιο είναι αυτό που δυνητικά δημιουργεί αρκετά εμπόδια, αλλά και παρέχει αρκετές ευκαιρίες και βοήθειες για την ομαδική απόδοση.

  

Πηγή

Gladstein, L.D., 1984, “Groups in Context: A Model of Task Group Effectiveness”, Administrative Science Quarterly, [on line], Vol. 29, pp 499-517. Available From: www.ebscohost.com