• Email
  • RSS
  • Print

Πλαισιακή Απόδοση (Contextual Performance)

 

Ο όρος πλαισιακή απόδοση δημιουργήθηκε για να περιγράψει τις ενέργειες των εργαζομένων που υποβοηθούν την ομαδική ή εταιρική απόδοση, αλλά δεν έχουν άμεση σχέση με την ίδια την εργασία. Σχετίζεται περισσότερο με το περιβάλλον της εργασίας, δηλαδή το πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργούν οι εργαζόμενοι, κι αναφέρεται στις συμπεριφορές εκείνες που διατηρούν το κοινωνικό και ψυχολογικό πλαίσιο (Motowidlo et al., 1997: Borman et al., 2001). Πρόκειται για άτυπους κανόνες συμπεριφοράς που σκοπό έχουν την αλληλοϋποστήριξη και τη διατήρηση της ψυχικής ισορροπίας των εργαζομένων, οι οποίοι κανόνες, αν και δε σχετίζονται άμεσα με το αντικείμενο εργασίας, είναι απαραίτητοι για να μπορέσουν οι εργαζόμενοι να λειτουργήσουν και κατ’ επέκταση να αποδώσουν. Αυτές οι συμπεριφορές είναι ουσιαστικά άτυποι ρόλοι που ο κάθε εργαζόμενος αναλαμβάνει εθελοντικά στα πλαίσια της κοινωνικής αλληλεγγύης μέσα στον εργασιακό χώρο και της διατήρησης ενός θετικού κλίματος, με σκοπό την ευημερία του έμψυχου δυναμικού (Borman et al. 2001).

Οι άτυποι αυτοί ρόλοι, λοιπόν, είναι πέρα από τους επίσημα ανατεθειμένους ρόλους κι αφορούν σε πρόσθετη εργασία. Γι’ αυτό η ανάληψη αυτών των ρόλων από τους εργαζομένους είναι περισσότερο συνδεδεμένη με την προσωπικότητα του κάθε ενός και τη θέληση που δείχνει, κατά συνέπεια, να αναλάβει εθελοντικά επιπρόσθετες εργασίες και να εκδηλώσει υποστηρικτικές συμπεριφορές. Οι Motowidlo et al. (1997) προτείνουν πως η νοητική ικανότητα του ατόμου είναι αυτή που επηρεάζει κυρίως την εργασιακή απόδοση (π.χ. ποσότητα παραγωγής), ενώ η προσωπικότητα επηρεάζει κυρίως την πλαισιακή απόδοση (υποστηρικτικές συμπεριφορές, εθελοντισμό). Η ευσυνειδησία είναι ο παράγοντας της προσωπικότητας που έχει συνδεθεί άμεσα με την πλαισιακή απόδοση (Borman et al., 2001) κι οι Borman και Motowidlo (1997) προτείνουν πως όταν χρησιμοποιούνται ως παράγοντες πρόβλεψης της απόδοσης τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, το κριτήριο αξιολόγησης πρέπει να είναι η πλαισιακή απόδοση κι όχι η συνολική εργασιακή απόδοση.

Οι συμπεριφορές υποστήριξης είναι πολύ σημαντικές για μια ομάδα, κυρίως όταν έχει αναλάβει μια πολύπλοκη εργασία κι όταν υπάρχει αυξημένος φόρτος εργασίας ανάμεσα στα μέλη. Για να εκδηλώσει όμως ένα μέλος μια τέτοια συμπεριφορά, για να προσφέρει δηλαδή τη βοήθειά του, πρέπει κάποιος να του το ζητήσει. Γι’ αυτό χρειάζεται να υπάρχει ανοιχτή επικοινωνία ανάμεσα στα μέλη και να δηλώνουν ξεκάθαρα την ανάγκη για βοήθεια, όταν αυτή προκύπτει. Σε σχέση με την προσωπικότητα οι Porter et al. (2003) βρήκαν πως τα μέλη ομάδων που είναι ευσυνείδητα κι εξωστρεφή ζητούν πιο εύκολα βοήθεια όταν είναι απαραίτητη, ενώ μέλη με συναισθηματική σταθερότητα δίνουν περισσότερη βοήθεια όταν αυτή χρειάζεται. Είναι σημαντικό να σταθούμε στη λέξη «απαραίτητη», γιατί η βοήθεια πρέπει να ζητείται όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη, διαφορετικά το μόνο που δημιουργεί είναι καθυστερήσεις κι αναστάτωση. Η ανοιχτή επικοινωνία, λοιπόν, κι η υποστήριξη όταν αυτή είναι αναγκαία αυξάνει τη συνεργασία και τη συνοχή της ομάδας, καθώς και το συντονισμό της, με θετικές συνέπειες στην απόδοση.

Η πλαισιακή απόδοση διαχωρίζεται σε δυο διαστάσεις. Η πρώτη είναι η προσπάθεια του ατόμου να διευκολύνει τους συναδέλφους του να αποδώσουν, βοηθώντας τους να ολοκληρώσουν την εργασία τους, κι η δεύτερη είναι η προσπάθεια του ατόμου να καλυτερεύσει τις κοινωνικές-διαπροσωπικές σχέσεις μέσα στην ομάδα ή στην επιχείρηση γενικότερα (Witt et al., 2002). Ας δούμε τώρα αναλυτικά ποιες συμπεριφορές διακρίνουμε σε ένα άτομο το οποίο αξιολογείται με υψηλό βαθμό στην πλαισιακή απόδοση (Borman & Motowidlo, 1997: Borman et al., 2001):

–     Αρχικά διακρίνουμε επιμονή, ενθουσιασμό και πολλή προσπάθεια για επιτυχή ολοκλήρωση της εργασίας.

–    Έχει ανιδιοτελείς προθέσεις, είναι ευγενικό και συνεργάζεται πρόθυμα.

–     Προσφέρεται εθελοντικά να εκτελέσει εργασίες που δεν ανήκουν τυπικά στις αρμοδιότητές του.

–     Είναι ευσυνείδητο και συμμορφώνεται με τις θεσμοθετημένες διαδικασίες και κανόνες της ομάδας ή της επιχείρησης.

–     Δεσμεύεται στους στόχους της ομάδας ή της επιχείρησης και τους υποστηρίζει.

–     Προσπαθεί να αναπτύξει τις γνώσεις του και τις δεξιότητές του και δε φοβάται να πάρει πρωτοβουλίες.

–     Επιδεικνύει αντοχή κι υπομονή στις δύσκολες καταστάσεις, χωρίς να διαμαρτύρεται.

Όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω η ευσυνειδησία είναι ο παράγοντας της προσωπικότητας που καθορίζει κυρίως την πλαισιακή απόδοση ενός ατόμου. Σε ένα εργασιακό περιβάλλον όπου ευσυνείδητα άτομα βοηθούν το ένα το άλλο, δημιουργείται μια ψυχολογική ευημερία που σε συνδυασμό με την αυξημένη απόδοση οδηγεί στην εργασιακή ικανοποίηση. Αυτή η ικανοποίηση παρακινεί τα άτομα να αυξήσουν ακόμα περισσότερο την προσπάθειά τους και τις υποστηρικτικές συμπεριφορές τους, άρα και την πλαισιακή τους απόδοση σε μια αμφίδρομη θετική σχέση (Borman et al., 2001).

 

 

 

Αναφορές

Borman, W.C., Motowidlo, S.J., 1997, “Task Performance and Contextual Performance: The Meaning for Personnel Selection Research”, Human Performance, Vol. 10, No 2, pp 99-109

Borman, W.C., Penner, L.A., Allen, T.D., Motowidlo, S.J., 2001, “Personality Predictors of Citizenship Performance”, International Journal of Selection and Assessment, Vol. 9, No 1&2, pp 52-69

Motowidlo, S.J., Borman, W.C., Schmit, M.J., 1997, “A Theory of Individual Differences in Task and Contextual Performance”, Human Performance, Vol. 10, No 2, pp 71-83

Porter, C.O.L.H., Hollenbeck, J.R., Ilgen, D.R., Ellis, A.P.J., West, B.J., Moon, H., 2003, “Backing Up Behaviors in Teams: The Role of Personality and Legitimacy of Need”, Journal of Applied Psychology, Vol. 88, No 3, pp 391-403

Witt, L.A., Kacmar, K.M., Carlson, D.S., Zivnuska, S., 2002, “Interactive effects of personality and organizational politics on contextual performance”, Journal of Organizational Behavior, Vol. 23, pp 911-926