• Email
  • RSS
  • Print

Χαρακτηριστικά της Προσωπικότητας και Οργανωτική Συμπεριφορά

 

 

 

Σημείωση: Η παρακάτω ανάλυση αφορά στην επιστημονική δημοσίευση των Borman et al. (2001) κι αυτή αναφέρεται ως η κύρια πηγή για τη συγγραφή του συγκεκριμένου άρθρου. Αναφέρεται, επίσης, πως γίνεται συζήτηση πάνω σε κάποιες βασικές θεωρίες στις οποίες βασίστηκε η έρευνα, καθώς και τα κύρια συμπεράσματά της. Για περισσότερες πληροφορίες και λεπτομέρειες σχετικά με το θεωρητικό υπόβαθρο, τη μεθοδολογία έρευνας και τα συγκεκριμένα αποτελέσματα και συμπεράσματα, ο αναγνώστης θα πρέπει να ανατρέξει στην πρωτότυπη δημοσίευση.

 

Υπάρχει ένας αγγλικός όρος στη βιβλιογραφία για τη σωστή συμπεριφορά των εργαζομένων, ο όρος citizenship performance. Σε ελεύθερη μετάφραση θα μπορούσαμε να πούμε ότι σημαίνει η απόδοση του καλού πολίτη, εννοώντας την επίτευξη υψηλών επιπέδων καλής συμπεριφοράς από έναν εργαζόμενο, δηλαδή να είναι ένας ¨καλός πολίτης¨ μέσα στο κοινωνικό σύνολο που λέγεται επιχείρηση. Θεωρείται πως είναι κι αυτό ένα κομμάτι της συνολικής εργασιακής απόδοσης, το οποίο είναι απαραίτητο στη διατήρηση ενός καλού κλίματος συνεργασίας και στήριξης που τελικά βοηθάει τους εργαζομένους να αυξήσουν την ατομική τους απόδοση.

Πρόκειται λοιπόν για μια κοινωνική απόδοση που διαμορφώνει το ψυχολογικό πλαίσιο μέσα στο οποίο οι εργαζόμενοι εκτελούν τις εργασίες τους. Συνδέεται με την έννοια της πλαισιακής απόδοσης και την εθελοντική ανάληψη ρόλων κι αρμοδιοτήτων που αυτή συνεπάγεται, στα πλαίσια της αλληλοβοήθειας και τhς στήριξης στους συναδέλφους και στην επιχείρηση γενικότερα.

Οι Borman et al. (2001) παραθέτουν ένα μοντέλο πέντε διαστάσεων για την περιγραφή του ¨καλού πολίτη¨:

–          Έχει επιμονή, αποφασιστικότητα κι ενθουσιασμό και καταβάλλει επιπλέον προσπάθεια όταν είναι απαραίτητο για να ολοκληρώσει επιτυχώς τις εργασίες του.

–          Προσφέρεται εθελοντικά να εκτελέσει εργασίες που δεν ανήκουν στη δική του επίσημη αρμοδιότητα, αναλαμβάνει δηλαδή έξτρα ρόλους.

–          Βοηθάει και συνεργάζεται με τους συναδέλφους του.

–          Ακολουθεί του κανόνες και τις διαδικασίες της επιχείρησης.

–          Προσυπογράφει και στηρίζει τους αντικειμενικούς σκοπούς της επιχείρησης.

Οι Borman et al. (2001) κάνουν μια σημαντική διευκρίνιση πως οι εργασιακές δραστηριότητες ποικίλουν από εργασία σε εργασία, αλλά οι δραστηριότητες για τη διατήρηση ενός καλού ψυχολογικού πλαισίου μέσα στην επιχείρηση είναι όμοιες για όλα τα είδη εργασίας.

 

Η σχέση μεταξύ χαρακτηριστικών της προσωπικότητας και της απόδοσης του ¨καλού πολίτη¨

Οι Borman et al. (2001) αναφέρουν επτά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας και πώς αυτά σχετίζονται με την απόδοση των εργαζομένων σε κοινωνικό επίπεδο μέσα στο χώρο εργασίας τους.

Ευσυνειδησία

Έχει τραβήξει την περισσότερη προσοχή σε σχέση με την οργανωτική συμπεριφορά κι έχει στηριχθεί από τα αποτελέσματα αρκετών ερευνών η σημασία της για την απόδοση σε κοινωνικό επίπεδο. Κάποιοι άλλοι ερευνητές βέβαια δε βρήκαν στατιστικά σημαντική σύνδεση της ευσυνειδησίας με την απόδοση του καλού πολίτη, αλλά παρόλα αυτά θεωρείται ένας αξιόπιστος παράγοντας πρόβλεψης με συντελεστές συσχέτισης μέχρι και r= .24.

Συγκαταβατικότητα

Δεν είναι τόσο δυνατός παράγοντας όσο η ευσυνειδησία κι αναφέρεται περισσότερο στη λεκτική επικοινωνία που στόχο έχει την αλλαγή και τη βελτίωση της επιχείρησης. Γενικά, τα ευρήματα των ερευνών δείχνουν ότι η κοινωνική απόδοση είναι πολυδιάστατη κι ότι είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη το πια διάσταση μετράται, όταν χρησιμοποιείται ως παράγοντας πρόβλεψης κάποιο χαρακτηριστικό της προσωπικότητας.

Θετική Επιρροή

Έχει να κάνει με τη θετική διάθεση του εργαζομένου κι έχει βρεθεί πως συνδέεται θετικά με την οργανωτική συμπεριφορά. Η εξωστρέφεια η οποία περιέχει και τη διάσταση της θετική προδιάθεσης δεν έχει δείξει κάποια σταθερότητα στην πρόβλεψη της κοινωνικής συμπεριφοράς, ίσως λόγω των διαφορών που παρουσιάζονται από εργασία σε εργασία όπως αναφέρουν οι Borman et al. (2001). Επισημαίνουν όμως πως η θετική επιρροή πρέπει να μετράται ως διάθεση κι όχι σαν χαρακτηριστικό της προσωπικότητας που περιέχει και την εξωστρέφεια. Θέλουν να πουν δηλαδή ότι μετρούμενη ανεξάρτητα, ως διάθεση, ίσως να αποτελεί πιο ισχυρό παράγοντα πρόβλεψης.

Αρνητική Επιρροή

Οι έρευνες καταδεικνύουν μια σταθερή σχέση με την οργανωτική συμπεριφορά του καλού πολίτη, δηλαδή η αρνητική προδιάθεση του εργαζομένου θα επηρεάσει και την απόδοσή του στην κοινωνική συμπεριφορά του. Η σχέση όμως αυτή μεταξύ αρνητικής επιρροής κι οργανωτικής συμπεριφοράς έχει βρεθεί πως είναι χαμηλή.

Πεδίο Ελέγχου (εσωτερικό κι εξωτερικό)

Αρχικά να διευκρινίσουμε πως το πεδίο ελέγχου έχει να κάνει με το πώς αντιμετωπίζει τον κόσμο το κάθε άτομο κι από πού αντλεί ενέργεια. Δηλαδή, μπορεί να παίρνει ενέργεια από μέσα του και να θεωρεί ότι επηρεάζει επί το πλείστον τη δική του ζωή ή να αντλεί ενέργεια από εξωτερικά ερεθίσματα και να θεωρεί ότι εξωτερικοί παράγοντες καθορίζουν τη ζωή του, άρα κι ότι έχει λιγότερο έλεγχο. Η ύπαρξη ελέγχου λοιπόν στο εσωτερικό ενός ανθρώπου ή η απόδοση της ευθύνης στον εξωτερικό κόσμο, δείχνει να επηρεάζει και τη συμπεριφορά του σε κοινωνικό και συναδελφικό επίπεδο μέσα στην επιχείρηση.

Ομαδικότητα

Έχει να κάνει περισσότερο με την κουλτούρα του κάθε ατόμου, αν δηλαδή πιστεύει στην ομαδική εργασία ή θεωρεί ότι ο καθένας μπορεί και πρέπει να δουλεύει κυρίως μόνος για τα δικά του συμφέροντα και τους δικούς του στόχους. Οι ομαδικοί παίκτες είναι αυτοί που ενδιαφέρονται περισσότερο για τη διατήρηση ενός καλού ψυχολογικού κλίματος στο χώρο εργασίας κι εκδηλώνουν υποστηρικτικές συμπεριφορές. Η σχέση όμως αυτή δείχνει να είναι από χαμηλή μέχρι μέτρια.

Προσωπική Πρωτοβουλία

Αναφέρεται στην εκδήλωση μια ενεργής κι αυτό-παρακινούμενης προσέγγισης στη δουλειά, καθώς και στην ανάληψη επιπλέον μη επίσημων ρόλων από τον εργαζόμενο. Έχει βρεθεί συσχέτιση μεταξύ προσωπικής πρωτοβουλίας κι οργανωτικής συμπεριφοράς της τάξεως του r= .25 και θεωρείται ότι ίσως αποτελεί ένα σημαντικό χαρακτηριστικό της προσωπικότητας.

 

Συμπεράσματα

Γενικά, υπάρχει μια ισχυρή άποψη από ερευνητές πως η επιλογή προσωπικού πρέπει να γίνεται χρησιμοποιώντας συγκεκριμένες διαστάσεις της απόδοσης παρά τη συνολική απόδοση, ανάλογα με το είδος της εργασίας που θα πρέπει να εκτελεστεί, κι αυτές οι διαστάσεις να συνδέονται με συγκεκριμένα ατομικά χαρακτηριστικά που καθορίζουν τη διαφορετικότητα των ατόμων.

Οι Borman et al. (2001) σε αυτήν την εργασία καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η ευσυνειδησία κι οι εννοιολογικές κατασκευές που έχουν να κάνουν με την αξιοπιστία του ατόμου (που μπορεί δηλαδή κάποιος να τον εμπιστευτεί και να βασιστεί επάνω του) έχουν πιο δυνατή συσχέτιση με την απόδοση σε επίπεδο οργανωτικής συμπεριφοράς, δηλαδή την απόδοση του ¨καλού πολίτη¨, παρά με την εργασιακή απόδοση.

 

 

 

Πηγή

Borman, C.W., Penner, A.L., Allen, D.T., Motowidlo, J.S., 2001, “Personality Predictors of Citizenship Performance”, International Journal of Selection and Assessment, Vol. 9, No 1&2, pp 52-69