• Email
  • RSS
  • Print

Η Συνδυαστική Επίδραση της Εξωστρέφειας και της Ευσυνειδησίας πάνω στην Εργασιακή Απόδοση

Σημείωση: Η παρακάτω ανάλυση αφορά στην παράθεση της επιστημονικής δημοσίευσης του  Witt (2002) κι αυτή αναφέρεται ως η κύρια πηγή για τη συγγραφή του συγκεκριμένου άρθρου. Αναφέρεται, επίσης, πως παρατίθενται κάποιες βασικές θεωρίες στις οποίες βασίστηκε η έρευνα, καθώς και τα κύρια συμπεράσματά της. Για περισσότερες πληροφορίες και λεπτομέρειες σχετικά με το θεωρητικό υπόβαθρο, τη μεθοδολογία έρευνας και τα συγκεκριμένα αποτελέσματα και συμπεράσματα, ο αναγνώστης θα πρέπει να ανατρέξει στην πρωτότυπη δημοσίευση.

 

Μέχρι τα μέσα του ’80 οι έρευνες δεν έδειχναν κάποια σημαντική σχέση μεταξύ προσωπικότητας κι εργασιακής απόδοσης. Από τα μέσα του ’80 όμως και μετά έγιναν δυο σημαντικές αλλαγές που άλλαξαν την εικόνα. Η πρώτη αλλαγή ήταν η εισαγωγή ενός περισσότερο αποδεκτού μοντέλου ταξινόμησης των χαρακτηριστικών της προσωπικότητας, το μοντέλο των πέντε μεγάλων παραγόντων, και η δεύτερη αλλαγή ήταν η χρήση της μετά-ανάλυσης ως στατιστικό εργαλείο για την αξιοποίηση δεδομένων από διαφορετικές έρευνες.

Από τους παράγοντες αυτούς (εξωστρέφεια, συγκαταβατικότητα, ευσυνειδησία, συναισθηματική σταθερότητα και δεκτικότητα στην εμπειρία) η εξωστρέφεια κι η ευσυνειδησία έχουν δείξει να είναι οι πιο σημαντικοί, όσον αφορά στην επιρροή που έχουν πάνω στην απόδοση, με την ευσυνειδησία να είναι ο πιο σταθερός σε διαφορετικά πλαίσια εργασίας.

Έχει προταθεί από ερευνητές ότι η ανάλυση των πέντε αυτών παραγόντων σε μια απλή δομή, κάθε ένας δηλαδή ξεχωριστά, οδηγεί σε απώλεια της ακρίβειας των μετρήσεων, άρα και σε λανθασμένες προβλέψεις. Ακολουθώντας λοιπόν την πρόταση του Leary, ανέπτυξαν ένα περιπλοκικό (circumplex) σύστημα δύο διαστάσεων, ένα κυκλικό μοντέλο το οποίο σχηματίζεται από ζευγάρια παραγόντων της προσωπικότητας (π.χ. ευσυνειδησία και συγκαταβατικότητα). Στην περιφέρειά του τοποθετούνται τα διάφορα χαρακτηριστικά που καθορίζουν τον κάθε παράγοντα, ανάλογα με τη σχετικότητα που έχουν με τον κάθε παράγοντα του ζεύγους. Η λογική πίσω από αυτήν την προσέγγιση είναι ότι το κάθε στοιχείο της προσωπικότητας δε χαρακτηρίζει αποκλειστικά μόνο έναν παράγοντα. Υπάρχει βέβαια κι η αντίθετη άποψη που ισχυρίζεται ότι ένα τέτοιο σύστημα δεν μπορεί να λάβει υπόψη όλους τους παράγοντες ταυτόχρονα.

Η Παρούσα Μελέτη

Οι ερευνητές που ασχολήθηκαν με το περιπλοκικό αυτό σύστημα μελέτης των παραγόντων της προσωπικότητας προτείνουν ότι η εξωστρέφεια είναι ίσως ο μόνος ¨καθαρός¨ παράγοντας στο μοντέλο των Πέντε Μεγάλων Παραγόντων. Πιστεύουν δηλαδή ότι είναι ο μόνος παράγοντας που τα χαρακτηριστικά του στοιχεία ανήκουν κάτω από αυτόν και μόνο, ενώ στους άλλους παράγοντες μπορεί να υπάρχουν και διάφορες προσμίξεις, δηλαδή στοιχεία που ανήκουν σε περισσότερους από έναν παράγοντες. Για παράδειγμα, κάποιους χαρακτηρισμούς που θα χρησιμοποιούσαμε για να περιγράψουμε την ευσυνειδησία ίσως να μπορούσαμε να τους χρησιμοποιήσουμε για να περιγράψουμε και τη συγκαταβατικότητα.

Από την άλλη, η ευσυνειδησία έχει αποδειχθεί μέσα από πάρα πολλές έρευνες ο ποιο σταθερός και δυνατός παράγοντας πρόβλεψης της εργασιακής απόδοσης. Γι’ αυτό η παρούσα μελέτη ασχολείται με τη συνδυαστική επιρροή των δύο αυτών παραγόντων, της ευσυνειδησίας και της εξωστρέφειας, πάνω στην απόδοση.

Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που έχει ένα άτομο στους διάφορους συνδυασμούς, δηλαδή στα διάφορα επίπεδα μεταξύ εξωστρέφειας κι ευσυνειδησίας που μπορεί να παρουσιάζει, είναι τα εξής:

Χαμηλή Ευσυνειδησία – Χαμηλή Εξωστρέφεια (εσωστρεφείς): απαθείς, δίχως σκοπό, νωχελικοί, αναποφάσιστοι, αντί-αποδοτικοί, οκνηροί, δεν έχουν επιμονή, δε βοηθούν, δεν είναι αξιόπιστοι, είναι παθητικοί, είναι αόριστοι και δεν είναι συνεργάσιμοι.

Υψηλή Ευσυνειδησία – Υψηλή Εξωστρέφεια (εξωστρεφείς): είναι ενεργητικοί, σε εγρήγορση, ανταγωνιστικοί, επίμονοι, σταθεροί, έχουν στόχους, αυτοπεποίθηση κι έχουν ιδιαίτερο σθένος.

Εσωστρεφείς με Υψηλή Ευσυνειδησία: είναι προσεκτικοί, επικεντρώνονται περισσότερο στο έργο, είναι σκεπτόμενοι, τυπικοί, συντηρητικοί, σοβαροί, μαζεμένοι και φειδωλοί.

Εξωστρεφείς με Χαμηλή Ευσυνειδησία: επικεντρώνονται περισσότερο στον άνθρωπο, είναι επιδεικτικοί, αγελαίοι, θορυβώδεις, άσεμνοι, παρορμητικοί, σκανδαλιάρηδες, βιαστικοί, ριψοκίνδυνοι, απερίσκεπτοι και απείθαρχοι.

Αποτελέσματα Έρευνας – Συζήτηση

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ευσυνειδησία δε σχετιζόταν με την απόδοση για τους συμμετέχοντες που ήταν εσωστρεφείς, ενώ η εξωστρέφεια σχετιζόταν θετικά με την απόδοση για τους συμμετέχοντες με υψηλή ευσυνειδησία, αλλά αρνητικά για τους συμμετέχοντες με χαμηλή ευσυνειδησία. Οι εξωστρεφείς με υψηλή ευσυνειδησία παρουσίασαν τις περισσότερες πιθανότητες να επιλεγούν (σε μια πρόσληψη), ενώ έλαβαν και τις υψηλότερες βαθμολογίες στις αξιολογήσεις των προϊσταμένων. Οι εσωστρεφείς είτε είχαν υψηλή είτε χαμηλή ευσυνειδησία έλαβαν χαμηλότερες βαθμολογίες στην απόδοση. Αυτό δείχνει πως, όταν δεν υπάρχει υψηλή εξωστρέφεια, η ευσυνειδησία εξουδετερώνεται ως παράγοντας και δεν έχει επίδραση στην απόδοση.

Τα αποτελέσματα αυτά ίσως δείχνουν ότι όταν κάποιος είναι εσωστρεφείς, δηλαδή όχι τόσο κοινωνικός κι επικοινωνιακός, δεν μπορεί να πείσει για την ικανότητά του και την ευσυνειδησία του (δεν μπορεί να την προβάλει) κι ίσως αυτό να επηρεάζει την κρίση των αξιολογητών, σε αντίθεση με τους εξωστρεφείς. Άρα μιλάμε για μια πιθανή αδυναμία στις βαθμολογήσεις που προέρχεται από ενδεχόμενη μεροληψία. Άλλωστε έχουμε δει ανθρώπους εσωστρεφείς που κάνουν τη δουλειά τους ήσυχα και πολύ αποδοτικά. Από την άλλη, όπως αναφέρει ο Witt (2002), η υψηλή εξωστρέφεια ίσως να είναι απαραίτητη στους ευσυνείδητους εργαζόμενους, ώστε να φθάσουν σε υψηλά επίπεδα αποτελεσματικότητας κι αυτό κυρίως για εργασίες που απαιτούν διαπροσωπικές αλληλεπιδράσεις.

Τέλος, οι εξωστρεφείς με χαμηλή ευσυνειδησία έλαβαν χαμηλές βαθμολογίες. Είναι φανερό από αυτό το αποτέλεσμα πως χωρίς την ευσυνειδησία, η εξωστρέφεια από μόνη της μάλλον δημιουργεί μια δυσλειτουργική συμπεριφορά στα εργασιακά πλαίσια, κυρίως σε εργασίες που απαιτούν συχνές διαπροσωπικές επαφές και συνεργασία.

Όπως βλέπουμε από τα αποτελέσματα υπάρχει κάποια αλληλεπίδραση ανάμεσα στους παράγοντες της ευσυνειδησίας και  της εξωστρέφειας, στο πόσο δηλαδή ο ένας παράγοντας επηρεάζει την απόδοση στην απουσία ή παρουσία του άλλου παράγοντα. Για άλλη μια φορά πάλι συναντάμε το ζήτημα του είδους της εργασίας και το πόσο αυτή θα επηρεαστεί από τους παράγοντες αυτούς μεμονωμένα, αλλά και από το συνδυασμό τους. Για το λόγο αυτό πρέπει να εξετάζουμε την κάθε περίπτωση διαφορετικά, ανάλογα με τα συγκεκριμένα δεδομένα.

Ο Witt (2002), τέλος, προτείνει ότι ο λόγος που η εξωστρέφεια δεν εμφάνιζε στις προηγούμενες έρευνες ιδιαίτερα δυνατή συσχέτιση με την απόδοση, ίσως είναι η συνδυαστική της επίδραση με τον παράγοντα της ευσυνειδησίας και πως ενδεχομένως αυτό να συμβαίνει και με τους υπόλοιπους παράγοντες του μοντέλου των πέντε μεγάλων παραγόντων, ανάλογα με τη συνδυαστική τους παρουσία σε ένα άτομο.

Πηγή

Witt, A.L., 2002, “The Interactive Effects of Extraversion and Conscientiousness on Performance”, Journal of Management, Vol. 28, No 6, pp 835-851