• Email
  • RSS
  • Print

Κρίση! Ευκαιρία για Αλλαγή της Διοικητικής Κουλτούρας στις ΜΜΕ

 

Τον τελευταίο καιρό ακούμε όλο και πιο συχνά τις λέξεις ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και καινοτομία. Όλες αυτές οι έννοιες αποτελούν ανάγκη για μια μικρομεσαία επιχείρηση, ιδιαίτερα σε μια δύσκολη περίοδο όπως αυτή που αντιμετωπίζει η Ελλάδα, απαιτώντας λεπτομερή σχεδιασμό και προσεχτική εκτέλεση. Ας έρθουμε όμως στην ουσία των πραγμάτων. Ποιος θα σχεδιάσει και εφαρμόσει αυτά τα πλάνα! Ο άνθρωπος. Καλός ο σχεδιασμός, καλά τα εργαλεία και τα μέσα που χρησιμοποιούμαι, αλλά η εντελέχειά τους, όπως θα έλεγε και ο Αριστοτέλης, είναι ο άνθρωπος. Είναι ο παράγοντας που τους δίνει μορφή και ζωή, μέσα από την υλοποίησή τους, διαφορετικά είναι απλά αφηρημένες έννοιες, δίχως υπόσταση. Άρα, είναι ανάγκη ολκής να επικεντρωθούμε στους ανθρώπους και να εξετάσουμε μέσα και λύσεις που θα τους οδηγήσουν σε αυξημένη απόδοση.

Οι γκουρού του μάνατζμεντ διδάσκουν ότι μια περίοδος κρίσης σε έναν οργανισμό δίνει την ευκαιρία για αλλαγές. Οι άνθρωποι νιώθουν πίεση και αυτό τους οδηγεί στην αναζήτηση νέων λύσεων, τη δημιουργία νέων συνθηκών και δεδομένων, διότι δεν γίνεται να κάνουν αλλιώς. Ή αλλάζουν ή καταστρέφονται. Η κουλτούρα είναι κάτι που μπορεί να αλλάξει σε τέτοια σημεία καμπής των καιρών και με τον όρο κουλτούρα, για μια επιχείρηση, εννοούμε κυρίως το πώς δουλεύουμε και το πώς προσεγγίζουμε τις καταστάσεις.

Το μοντέλο αφεντικό – υπάλληλοι είναι πλέον παρωχημένο. Το μέλλον της διοίκησης βρίσκεται στην εμπλοκή ολόκληρου του προσωπικού, στα θέματα οργάνωσης, στρατηγικής σχεδίασης, ανάπτυξης και προώθησης μιας επιχείρησης. Οι έρευνες έχουν δείξει ότι το 60% των νέων ιδεών και των επιτυχημένων λύσεων προέρχεται από τα χαμηλότερα ιεραρχικά επίπεδα, δηλαδή από τους ανθρώπους που είναι σε άμεση επαφή με τις εκτελεστικές λειτουργίες και εργασίες. Αποτελεί παρακίνηση για έναν εργαζόμενο να νιώθει ότι είναι σημαντικός και ότι έχει ένα κομμάτι συμμετοχής και ευθύνης σε ό,τι συμβαίνει. Ο κάθε ένας πρέπει να λειτουργεί ως ¨επιχειρηματίας¨ στον τομέα ευθύνης του, στη θέση εργασίας του.

Οι έρευνες έχουν δείξει, ακόμη, ότι τα χρήματα και τα διάφορα μπόνους που βασίζονται σε αυτά, δεν είναι ο πρωταρχικός παράγοντας παρακίνησης του προσωπικού. Η διάσταση που είναι πλέον καθοριστική, είναι η εργασιακή ικανοποίηση, το συναίσθημα που νιώθει ο εργαζόμενος όταν δουλεύει σε ένα περιβάλλον που του παρέχει στήριξη, εργασιακή και προσωπική, είναι ευχάριστο και του προσφέρει τα απαραίτητα μέσα για να υλοποιεί την εργασία του. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να νιώθει ότι μπορεί να αναπτύξει τις ικανότητες και τις δεξιότητές του στο χώρο που εργάζεται και ότι έχει τη δυνατότητα να πετύχει τους στόχους του.

Δεν πρέπει να φοβόμαστε να δοκιμάζουμε νέες μεθόδους διοίκησης, αν αυτές οδηγούν στην ικανοποίηση των εργαζομένων και τελικά στην απόδοσή τους. Ο άνθρωπος χρειάζεται αυτονομία για να μπορεί να αποδίδει καλύτερα και να είναι πιο δημιουργικός, προσφέροντας πολλαπλασιαστικά οφέλη σε ολόκληρη την επιχείρηση. Το κυρίως ζητούμενο είναι να ολοκληρώνει τη δουλειά που του έχει ανατεθεί, σωστά και στο σωστό χρόνο. Η ηγεσία δίνει τις γενικές κατευθύνσεις, θέτει τους επιχειρησιακούς σκοπούς και καθορίζει το πλαίσιο ελευθερίας, μέσα στο οποίο ο εργαζόμενος θα αναπτύξει τις δικές του πρωτοβουλίες και τακτικές, για να φέρει σε πέρας τις αρμοδιότητές του. Όλα αυτά, βέβαια, δεν υπόκεινται σε καθολικά εφαρμόσιμους κανόνες, αλλά καθορίζονται από τη φύση της εργασίας.

Επιχειρώ, νομίζουν πολλοί ότι σημαίνει κατασκευάζω και πουλάω, ενώ ο ανθρώπινος παράγοντας είναι παραγκωνισμένος και δεν τυγχάνει της απαιτούμενης προσοχής. Οι εργαζόμενοι όμως είναι αυτοί που καθιστούν τις επιχειρήσεις ζωντανούς οργανισμούς. Αυτού του είδους οι νοοτροπίες πρέπει να ανατραπούν και η αλλαγή μπορεί να ξεκινήσει από τα μικρά καθημερινά πράγματα, ακόμα και αν φαίνονται ασήμαντα. Και θα αλλάξει κάτι αν απαλλαγούμε από τον ατομισμό που μας περιορίζει στο δικό μας μικρόκοσμο και αποκτήσουμε ευρύτερη οπτική μέσα από τη συλλογικότητα. Μπορούμε να κερδίσουμε ως άτομα και μέσα από την ομαδική επιτυχία. Είναι ευκαιρία να δοκιμάσουμε αυτές τις νέες προσεγγίσεις, τώρα που τα πράγματα δεν πάνε καλά και οι δυσκολίες δε μας αφήνουν άλλα περιθώρια από το να προσπαθήσουμε κάτι καινούργιο.

Οι καταστάσεις πρέπει να προσεγγίζονται με ανοιχτό μυαλό, δίχως περιορισμούς σε κατεστημένα θεωρητικά και πρακτικά μοντέλα. Χρειάζεται να συνειδητοποιήσουμε ότι όλα είναι ρευστά και προσαρμόσιμα στην κάθε μοναδική περίπτωση. Υπάρχουν τρεις βασικοί άξονες τους οποίους ένας επιχειρηματίας μπορεί να χρησιμοποιεί ως γενικές κατευθύνσεις. Ας παραθέσουμε μερικές εκφάνσεις τους, οι οποίες είναι ειδοποιά χαρακτηριστικά μιας επιτυχημένης και αποδοτικής επιχείρησης.

  • Άνθρωπος

Είπαμε πως ο άνθρωπος πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο της προσοχής. Οι διαπροσωπικές σχέσεις πρέπει να είναι υγιείς και να υπάρχει σωστή επικοινωνία, βοήθεια και κατανόηση από και προς όλες τις κατευθύνσεις.

Η σωστή επικοινωνία είναι από τις πιο σημαντικές διαστάσεις στην επιτυχή λειτουργία ενός οργανισμού. Οι πληροφορίες και η γνώση πρέπει να ρέουν ελεύθερα και με απόλυτη ειλικρίνεια. Η απόκρυψη πληροφοριών δημιουργεί ανασφάλεια και φόβο, παράγοντες αρνητικοί για την απόδοση, δίνοντας περιθώριο στην παραπληροφόρηση. Είναι ανάγκη να ακούμε και να αξιολογούμε αξιοκρατικά τις διάφορες εναλλακτικές απόψεις, για να παίρνουμε την καλύτερη δυνατή απόφαση, απαλλαγμένοι από ίχνη μισαλλοδοξίας.

Οι διαπροσωπικές σχέσεις στο χώρο εργασίας είναι επίσης ένας πολύ ευαίσθητος τομέας. Οι συμπεριφορές πρέπει να είναι υποστηρικτικές και ευγενείς, ενώ οι άνθρωποι πρέπει να αναπτύσσουν κοινωνικές δεξιότητες. Οι θετικές συμπεριφορές παρακινούν αντίστοιχα θετικές αντιδράσεις και έτσι χτίζονται ομαλές διαπροσωπικές σχέσεις.

  • Διαδικασίες

Είναι η ροή των εργασιών και οι ρόλοι που έχει να διατελέσει το κάθε άτομο μέσα σε μια επιχείρηση. Αυτά πρέπει να είναι ξεκάθαρα και σαφώς ορισμένα, για να μην υπάρχουν συγκρούσεις. Οι συμπεριφορές των ανθρώπων δεν καθορίζονται μονάχα από τις προδιαθέσεις της προσωπικότητάς τους, αλλά και από το πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργούν. Όταν αυτό το πλαίσιο είναι καλά οργανωμένο, δεν αφήνει πολλά περιθώρια στην εκδήλωση αρνητικών συμπεριφορών, ιδίως όταν η ηγεσία έχει δημιουργήσει ένα περιβάλλον και μια κουλτούρα που τις αποκλείει.

Ο σχεδιασμός των διαδικασιών και ο καθορισμός των ρόλων πρέπει να γίνονται από κοινού από τους άμεσα εμπλεκόμενους, δηλαδή τη διοίκηση και τους αρμόδιους εργαζόμενους. Έτσι, η παρακίνηση μεγιστοποιείται και δημιουργείται αίσθημα ευθύνης για τη σωστή εκτέλεση των εργασιών. Επιπλέον, η αμοιβαία αποδοχή των αρμοδιοτήτων και η κατανόηση της χρησιμότητάς τους, ενισχύουν την αφοσίωση και τη δέσμευση στους σκοπούς της επιχείρησης.

  • Μέσα

Είναι οι μέθοδοι (π.χ. τακτικές συναντήσεις, τεχνικές λήψεως αποφάσεων κλπ.) και τα τεχνολογικά εργαλεία (π.χ. μηχανήματα, υπολογιστές, λογισμικά προγράμματα κλπ). Όταν υπάρχουν τα κατάλληλα μέσα, οι εργαζόμενοι κάνουν καλύτερα τη δουλειά τους κι αυτό ενισχύει την ικανοποίηση, αυξάνει την απόδοση και μειώνει τη δυσαρέσκεια που μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε διαπροσωπικές προστριβές.

Στα μέσα θα πρέπει να συγκαταλέξουμε τις μεθόδους και τα εργαλεία μέτρησης. Εκτός από την αποτελεσματικότητα και την απόδοση, η μέτρηση μπορεί να αφορά στην ικανοποίηση, στη δέσμευση και στην αφοσίωση των εργαζομένων, καθώς και σε άλλες διαστάσεις που δίνουν μια εικόνα για το κλίμα μιας επιχείρησης, το πλαίσιο μέσα στο οποίο δρουν οι άνθρωποι. Δεν φθάνει να εφαρμόζουμε σχέδια και τακτικές, πρέπει να μετράμε και τα αποτελέσματά τους για να παρεμβαίνουμε με τις κατάλληλες ενέργειες, αν χρειασθεί, και να γνωρίζουμε το βαθμό επιτυχίας τους.

Είναι εμφανές ότι αποτελεί θέμα ηγεσίας να παρέχει τους κατάλληλους πόρους και τα μέσα, ώστε να κάνουν οι εργαζόμενοι τη δουλειά τους σωστά, δίνοντάς τους παράλληλα την ευελιξία και την αυτονομία να αναπτύσσουν πρωτοβουλίες. Το κέντρο της προσοχής παραμένει ο άνθρωπος. Οι καλά οργανωμένες διαδικασίες και τα κατάλληλα εργαλεία έχουν σκοπό την υποστήριξη των ατόμων, ώστε να ανταπεξέρχονται στις εργασιακές τους υποχρεώσεις.

Συνοψίζοντας, λοιπόν, η επικέντρωση στον άνθρωπο και στο πώς θα μπορέσει να αποδώσει καλύτερα, με τη βοήθεια και της τεχνολογίας, είναι η νέα προσέγγιση διοικητικής πρακτικής και η βάση μιας αλλαγής στην επιχειρηματική κουλτούρα, που αποτελεί ιδιαίτερη ανάγκη σε περίοδο κρίσης. Μια κουλτούρα που βασίζει τη λειτουργία της επιχείρησης στους ανθρώπους της και τους αντιμετωπίζει αξιοκρατικά, με ήθος και σεβασμό, ως πολύτιμους και ισότιμους συνεργάτες.

Σε κόντρα των καιρών, ας κλείσουμε αυτό το άρθρο μεταδίδοντας μια στάλα αισιοδοξίας, λέγοντας πως πάντα θα υπάρχουν λύσεις να δοκιμάσουμε. Κάποιες θα αποτύχουν, αλλά και κάποιες θα πετύχουν και θα μας δώσουν την ώθηση που χρειαζόμαστε ως κοινωνία. Το σημαντικό είναι να είμαστε ενωμένοι, να αλλάξουμε την κουλτούρα μας και να πιστέψουμε στην κοινή δράση. Ομαδικότητα σημαίνει ότι ο ένας καλύπτει τις αδυναμίες του άλλου, αφού είναι στη φύση μας να μην είμαστε τέλειοι. Ό,τι και να γίνει ας διατηρήσουμε την ελπίδα, γιατί όπως είπε και ο Ηράκλειτος:

«Εάν μη έλπηται, ανέλπιστον ουκ εξευρήσει»

 

Αντώνης Γαβαλάς

 

 

 *Άρθρο δημοσιευμένο στο περιοδικό «Επιχειρώ» της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων, τεύχος 26, Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2011