• Email
  • RSS
  • Print

oks3

 

Η χρήση της προπονητικής (coaching) για την ενίσχυση της εμπλοκής των εργαζομένων *

 

 

Ο Crabb (2011) σημειώνει τη σύγκλιση μεταξύ της προπονητικής ψυχολογίας και των αρχών της θετικής ψυχολογίας. Η βασική τους προσέγγιση είναι η εστίαση στη θετική πλευρά και η προσπάθεια της ενίσχυσής της, ενώ παράλληλα επιδιώκεται και η μείωση των αρνητικών πλευρών (δίχως να εστιάζει πρωτίστως εκεί). Στην πράξη, επικεντρώνεται στην ενίσχυση των ικανοτήτων των εργαζομένων, στην ευτυχία τους και στην ανάπτυξή τους, με σκοπό τη βέλτιστη απόδοση.

Ως εμπλοκή των εργαζομένων θεωρείται η θετική στάση της δέσμευσης και της αφοσίωσής τους στις αξίες και στους σκοπούς της επιχείρησης. Είναι μια αμφίδρομη σχέση μεταξύ εργοδότη και εργαζόμενου διότι ο πρώτος πρέπει να δημιουργεί και να διατηρεί τις κατάλληλες συνθήκες που ευνοούν αυτή τη δέσμευση, ενώ ο δεύτερος πρέπει να έχει τη θέληση να συνεργαστεί με τους συναδέλφους του και να επιδιώξει την επίτευξη των εταιρικών σκοπών. Η έρευνα έχει δείξει πως οι επιχειρήσεις με εργαζόμενους που έχουν υψηλά επίπεδα εμπλοκής επιτυγχάνουν υψηλότερες αποδόσεις και είναι μπροστά από τον ανταγωνισμό.

Ο Crabb (2011) στον άρθρο του επιδιώκει να εξετάσει την προπονητική από τη σκοπιά των παραγόντων που παρακινούν την υψηλή δέσμευση του εργαζομένου, προσεγγίζοντας το θέμα στο ατομικό επίπεδο, ισχυριζόμενος ότι η προηγούμενη έρευνα έχει εστιάσει περισσότερο στο οργανωσιακό επίπεδο και στις συνθήκες (περιβάλλον) που υποθάλπουν και ενισχύουν την αφοσίωση.

Οι παράγοντες που παρακινούν τους εργαζόμενους σε εταιρικό επίπεδο είναι η διαφανής ηγεσία, το δικαίωμα ¨φωνής¨ που δίνεται στον εργαζόμενο, η ακεραιότητα του οργανισμού, οι αμοιβές και η αναγνώριση. Οι παράγοντες που παρακινούν στο ατομικό επίπεδο, σύμφωνα με την ανάλυση του Crabb (2011), είναι η εστίαση στις ατομικές δυνατότητες και ικανότητες, η συναισθηματική διαχείριση και η ευθυγράμμιση των ατομικών αξιών με αυτές της επιχείρησης. Σκοπός ενός καθοδηγητή-προπονητή είναι να βοηθήσει τον καθοδηγούμενο να εντοπίσει και να κατανοήσει αυτούς του ατομικούς παρακινητές και να τους αξιοποιήσει με σκοπό να αυξήσει την απόδοση και την ικανοποίησή του.

 

Επικέντρωση στις Δυνατότητες

Στη θετική ψυχολογία υπάρχει η πεποίθηση ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν δυνατότητες οι οποίες μπορούν να τους βοηθήσουν να αποδώσουν κατά το βέλτιστο σε συγκεκριμένους ρόλους. Αυτές οι δυνατότητες είναι μεν έμφυτες, αλλά επηρεάζονται και από το περιβάλλον, δηλαδή οι περιστάσεις πρέπει να ευνοούν την εκδήλωσή τους. Όταν ο άνθρωπος μπορέσει να εκδηλώσει αυτές τις ικανότητες στην εργασία του, τότε νιώθει ικανοποίηση και συμβάλει στην απόδοση τόσο τη δική του όσο και ολόκληρου του οργανισμού στον οποίο εργάζεται. Η έρευνα έχει δείξει πως όταν ένας εργαζόμενος μπορεί να φέρει σε πέρας την εργασία του και να επιτύχει υψηλή απόδοση, τότε είναι πιο εύκολο να δεσμευτεί και να εμπλακεί στην όλη προσπάθεια, διότι εστιάζει περισσότερο στις ικανότητές του.

Στην πράξη της προπονητικής λοιπόν, ο καθοδηγούμενος πρέπει να βοηθηθεί μέσα από τους οργανωσιακούς παρακινητές ώστε να εντοπίσει τα δυνατά του σημεία και να τα εφαρμόσει στην πράξη. Πρέπει να δημιουργηθεί δηλαδή το κατάλληλο πλαίσιο για να μπορέσει να αποδώσει. Αφού εντοπίσει τις ικανότητες του, το επόμενο βήμα είναι να εξετάσει πώς μπορεί να τις εφαρμόσει κατά το βέλτιστο μέσα στο ρόλο που έχει αναλάβει, αλλά και να τις αναπτύξει περαιτέρω, καθώς και να τις εφαρμόσει και σε άλλες περιστάσεις.

Ακόμα και ο ίδιος ο ρόλος του εργαζόμενου, αν είναι δυνατόν, πρέπει να αλλάζει και να προσαρμόζεται αξιοποιώντας τις δυνατότητές του και αποφεύγοντας τις αδυναμίες του. Ο εργαζόμενος παράλληλα πρέπει να μαθαίνει και πώς να διαχειρίζεται τα σημεία στα οποία παρουσιάζει αδυναμίες, γιατί αυτά μπορεί να είναι και αναπόφευκτα κατά την εκτέλεση της εργασίας του (π.χ. μια αδυναμία μπορεί να την αντιμετωπίζει αναζητώντας την ομαδική εργασία).

 

Διαχείριση Συναισθημάτων

Συνδέεται με τη συναισθηματική νοημοσύνη και την ικανότητα στις διαπροσωπικές σχέσεις, μέσα από τον έλεγχο και την κατανόηση τόσο των δικών μας συναισθημάτων όσο και των συναισθημάτων των άλλων. Η έρευνα του Crabb (2011) έδειξε ότι ο άνθρωπος για να μπορεί να αφοσιώνεται στην εργασία του πρέπει να έχει τη δυνατότητα να εστιάζει σε αυτήν και να μην αποσπάται από άσχετα ή αρνητικά συναισθήματα και σκέψεις. Πρέπει να έχει την ικανότητα να είναι ευέλικτος, να επιμένει, να προσαρμόζεται και να αντιμετωπίζει τα αρνητικά γεγονότα.

Ο προπονητής πρέπει και ο ίδιος να μπορεί να ελέγχει τα συναισθήματά του κατά τη διάρκεια της καθοδήγησης και της εκπαίδευσης και να μπορεί να αντιληφθεί και να κατανοεί τα συναισθήματα του προπονούμενου. Αν ο τελευταίος νιώσει άβολα ή ότι δέχεται ¨επίθεση¨ στην προσωπική του ζώνη από τον πρώτο, κάτι τέτοιο θα έθετε σε κίνδυνο την εκπαιδευτική τους σχέση. Κάτι άλλο που πρέπει να αναζητάει ο προπονητής μαζί με τον προπονούμενο είναι το ¨γιατί¨ ο δεύτερος είναι δυνατός σε κάποιες περιστάσεις ενώ σε άλλες όχι. Αυτό θα βοηθήσει στον εντοπισμό των δυνατοτήτων του και την ευελιξία να τις εφαρμόζει και σε άλλες καταστάσεις, καθώς και να αντιμετωπίζει τις αδυναμίες του. Κάτι τέτοιο ενισχύει την απόδοση και κατά συνέπεια την εμπλοκή του εργαζομένου στους σκοπούς της επιχείρησης και την αφοσίωσή του στο ρόλο του.

 

Ευθυγράμμιση Αξιών

Οι αξίες είναι προδιαθέσεις που καθοδηγούν τις συμπεριφορικές εκδηλώσεις. Έχει δειχθεί μέσα από έρευνες ότι η εναρμόνιση των ατομικών αξιών με τις εταιρικές οδηγεί στην επιτυχία και στη δέσμευση, στην αυτοπεποίθηση και στην ηθική συμπεριφορά. Σκοπός του προπονητή είναι να εντοπίσει αυτές τις περιοχές όπου συγκλίνουν οι αξίες του εργαζόμενου με αυτές τις επιχείρησης. Πρέπει να βρεθούν τα σημεία στα οποία υπάρχει ταύτιση, δηλαδή τα κομμάτια της εργασίας για τα οποία ο εργαζόμενος βρίσκει μεγαλύτερο νόημα.

Εντοπίζοντάς τα, θα μπορεί να αφιερώσει περισσότερο χρόνο σε αυτά και να ασχολείται λιγότερο με τα σημεία του ρόλου του για τα οποία δεν βρίσκει κάποιο σκοπό. Το τελευταίο όμως δεν είναι πάντα εφικτό, οπότε ο προπονητής πρέπει να βοηθήσει τον εργαζόμενο να μπορέσει να βρει νόημα και σκοπό ακόμα και στα τμήματα τα οποία δεν ταυτίζονται με τις αξίες και τις εργασιακές τους προτιμήσεις. Για να μπορέσει να διατηρηθεί το αίσθημα σκοπού, χρειάζεται ο εργαζόμενος να κατανοήσει το πώς η προσπάθεια του συνεισφέρει στο σύνολο και στους οργανωσιακούς σκοπούς.

 

Συμπέρασμα

Ο Crabb (2011) εντοπίζει μέσα από την έρευνά του τρεις ατομικούς παρακινητές οι οποίοι αν εντοπιστούν και αναλυθούν μπορούν να ενισχύσουν τη δέσμευση και εμπλοκή του εργαζομένου στους εταιρικούς σκοπούς και να οδηγήσουν στην υψηλή απόδοση και προσωπική ικανοποίηση, με όφελος για ολόκληρη την επιχείρηση.

Ο εργαζόμενος πρέπει να εντοπίζει τα σημεία δυνατοτήτων του και τις καταστάσεις εκείνες που μπορεί να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά από συναισθηματικής απόψεως. Αυτές τις ικανότητες μπορεί να τις μεταφέρει και σε άλλες περιστάσεις, καθώς και να τις ενισχύσει, ενώ παράλληλα να μειώσει τις αδυναμίες του. Πρέπει επίσης να εντοπίζει τα σημεία ταύτισης με τις εταιρικές αξίες.

Ο προπονητής μπορεί να χρησιμοποιεί τεστ προσωπικότητας, αλλά και άλλα εργαλεία μέτρησης, στην προσπάθειά του να εντοπίσει τις δυνατότητες, τα συναισθήματα και την ταύτιση του εργαζόμενου με τις αξίες του οργανισμού. Αυτό του δίνει μια βάση για να ξεκινήσει η αναζήτηση και η συζήτηση με τον προπονούμενο για την περαιτέρω ανάπτυξή του, με στόχο την ικανοποίηση και την απόδοση, ατομική και εταιρική.

 

*Το παρόν άρθρο αποτελεί παρουσίαση (summary) της παρακάτω δημοσίευσης

Πηγή

Crabb, S., 2001, “The use of coaching principles to foster employee engagement”, The Coaching Psychologist, Vol. 7, No. 1, pp. 27-34