• Email
  • RSS
  • Print

 

oks3

 

Η κατανεμημένη ηγεσία στις μικρές επιχειρήσεις

 

Στα πλαίσια μιας μικρής επιχείρησης, ο επιχειρηματίας/ιδιοκτήτης είναι πολλά περισσότερα από ηγέτης. Είναι επίσης ο υπεύθυνος για το μάρκετινγκ, τις πωλήσεις, τις δημόσιες σχέσεις, τα οικονομικά κλπ. Όσο όμως η επιχείρηση μεγαλώνει και μαζί αυξάνεται και η πολυπλοκότητά της, θα πρέπει να επικεντρωθεί στον ηγετικό του ρόλο. Όσο αναπτύσσεται λοιπόν η επιχείρηση, η έννοια της ηγεσίας αρχίζει να διαχωρίζεται από την έννοια της επιχειρηματικότητας. Όμως, η δυσκολία που έχουν οι επιχειρηματίες στην παραχώρηση αρμοδιοτήτων είναι καταστροφική για την ανάπτυξη.

Για να μεταλλαχθούν οι μικρές προσωποκεντρικές επιχειρήσεις σε μεγαλύτερες επαγγελματικές δομές, πρέπει οι αρμοδιότητες της διοίκησης να μοιράζονται, να υπάρχει συμμετοχή και ενίσχυση όλων των εργαζομένων, επικοινωνία και ομαδική δουλειά. Από τη μία έχουμε το μοντέλο του μοναδικού ηγέτη/ήρωα που κάνει τα πάντα για την επιβίωση της επιχείρησης, εμποδίζοντας όμως έτσι την επέκτασή της, ενώ από την άλλη έχουμε το μοντέλο της επιχειρηματικής ομάδας που οδηγεί στη μεγέθυνση.

Η επιχειρηματικότητα πρέπει να θεωρείται ως ένα συνεργατικό επίτευγμα, όπου η συμμετοχή και η διαπροσωπική επικοινωνία διαμορφώνουν την επιχειρηματική πρακτική, ενώ η ηγεσία σε αυτό το πλαίσιο είναι μια καθημερινή δραστηριότητα. Η ηγεσία προβάλλει δηλαδή ως μια κοινωνική διεργασία, μέσα από τη δυναμική των σχέσεων. Υπάρχει επίσης μια δυναμική μάθησης της ηγεσίας κι αυτό προκύπτει από την επαφή με άλλους σημαντικούς ανθρώπους, άρα πρόκειται για σωρευμένη εμπειρία.

Δεν είναι όμως το μόνο αρνητικό η θέληση για έλεγχο από την πλευρά του επιχειρηματία, που συγκεντρώνει όλες τις εξουσίες και αρμοδιότητες. Είναι και ότι οι υπάλληλοι έχουν μάθει να λειτουργούν με τη συγκεκριμένη προσδοκία, ότι για όλα θα μεριμνήσει ο επιχειρηματίας/ηγέτης. Για να περάσουμε δηλαδή σε ένα στάδιο κατανεμημένης ηγεσίας πρέπει να αλλάξει η κουλτούρα σε ολόκληρη την επιχείρηση. Δεν είναι αποδοτικό ένα στείρο μοντέλο ηγέτη-καθοδηγουμένων, χρειάζεται μια διαδραστική προσέγγιση όπου, μέσα από ανοιχτές και αμοιβαίες αλληλεπιδράσεις, χτίζεται η ηγεσία στο σύνολο της επιχείρησης, μέσα από την αξιοποίηση της γνώσης και της εμπειρίας των πολλών όχι μόνο του ενός.

Στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις οι εργαζόμενοι έχουν πιο στενές σχέσεις με τον επιχειρηματία και μπορούν δυνητικά να τον επηρεάσουν στον τρόπο που διοικεί. Αν όμως οι εργαζόμενοι δεν έχουν κάποια εμπειρία σε θέματα ηγεσίας, είναι πιθανότερο να προσκολλήσουν στο μοντέλο διοίκησης που βλέπει τον επιχειρηματία ως το μοναδικό υπεύθυνο και ικανό να δώσει λύσεις στα προβλήματα. Πιθανόν και ο ίδιος ο επιχειρηματίας, επειδή θέλει να διατηρεί το διοικητικό έλεγχο, πιστεύοντας ίσως ότι είναι ικανός για τα πάντα, να αποφεύγει να προσλαμβάνει εργαζόμενους με ανώτερη μόρφωση και ηγετικές ικανότητες, αποτρέποντας έτσι την υιοθέτηση μιας κατανεμημένης ηγεσίας. Αυτή η νοοτροπία όμως αναστέλλει κάθε προοπτική για ανάπτυξη. Το να γνωρίζεις πώς να κατανέμεις την εξουσία μέσα σε μια επιχείρηση και να ενθαρρύνεις τη συμμετοχή, αποτελεί και αυτό μια ικανότητα, μάλιστα ζωτικής σημασίας για την επέκταση της επιχείρησης.

Από τη στιγμή βέβαια που θα αποφασίσει ο επιχειρηματίας να περάσει στο επόμενο διοικητικό στάδιο και να μοιραστεί την εξουσία, θα πρέπει να βρει και τους κατάλληλους ανθρώπους για να το κάνει. Διότι, όταν μειώνεται η συγκέντρωση των αρμοδιοτήτων, θα πρέπει και οι εργαζόμενοι να διατίθενται και να έχουν την ικανότητα να αναλάβουν περισσότερες ευθύνες, αλλά και οι ενέργειές τους να είναι προς όφελος της επιχείρησης, να μην την καταστρέφουν.

Το σημείο κρίσης για την μετάλλαξη από μια συγκεντρωτική εξουσία σε μια κατανεμημένη ηγεσία είναι η ίδια η επιβίωση της επιχείρησης, διότι δε θα μπορέσει να επιβιώσει καθώς αναπτύσσεται, εφόσον ένας άνθρωπος είναι αδύνατον να τα κάνει όλα αποτελεσματικά. Οι επιχειρηματίες πρέπει να μπορέσουν να ξεπεράσουν τις μαθημένες αντιλήψεις περί ασκήσεως της ηγεσίας και να κατανοήσουν πως η επιχειρηματικότητα δε συνδέεται απαραίτητα με αυτήν. Η προσέγγιση που τους βοήθησε να πετύχουν στην αρχή, δεν είναι αρκετή για τη συνέχεια. Όπως αναφέραμε όμως και πιο πάνω, χρειάζεται να αλλάξουν και οι εργαζόμενοι την αντίληψή τους περί ηγεσίας και να είναι έτοιμοι να αναλάβουν περισσότερες αρμοδιότητες. Η εκπαίδευση από ειδικούς και η συνομιλία με ανθρώπους που έχουν δοκιμάσει ανάλογες πρακτικές διοίκησης, μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά στην αλλαγή. Η συνεργασία ανάμεσα στον επιχειρηματία και στους εργαζόμενους και οι από κοινού προσπάθειες και ενέργειες, μέρα με τη μέρα, θα επιταχύνουν την επιθυμητή διοικητική μετάλλαξη.

(Ένα συμπέρασμα όσον αφορά στους εργαζόμενους είναι πως η στάση τους μέσα στην επιχείρηση δεν πρέπει να είναι παθητική, αλλά να προσπαθούν με τις ενέργειές τους να συμβάλλουν στην αλλαγή της διοικητικής κουλτούρας και στην ανάπτυξη της επιχείρησης, μέσα από τη συνεργασία και την ανάληψη πρωτοβουλιών. Χρειάζεται να αναπτύξουν τη διαπραγματευτική τους ικανότητα, για να μπορούν να υποστηρίζουν τα πιθανά πλάνα τους για ανάπτυξη, καθώς και την ηγετική τους ικανότητα για την ανάληψη νέων ευθυνών και αρμοδιοτήτων.)

 

Το παρόν άρθρο αποτελεί summary της παρακάτω δημοσίευσης:

Πηγή

Cope, J., Kempster, S., Parry, K., 2011, “Exploring Distributed Leadership in the Small Business Context”, International Journal of Management Reviews, Vol. 13, pp. 270-285