• Email
  • RSS
  • Print

Οι Πέντε Παράγοντες της Προσωπικότητας και η Εργασιακή Απόδοση (Μετά-Ανάλυση)

 

Σημείωση: Η παρακάτω ανάλυση αφορά στην επιστημονική δημοσίευση των Barrick & Mount (1991) κι αυτή αναφέρεται ως η κύρια πηγή για τη συγγραφή του συγκεκριμένου άρθρου. Αναφέρεται, επίσης, πως γίνεται συζήτηση πάνω σε κάποιες βασικές θεωρίες στις οποίες βασίστηκε η έρευνα, καθώς και τα κύρια συμπεράσματά της. Για περισσότερες πληροφορίες και λεπτομέρειες σχετικά με το θεωρητικό υπόβαθρο, τη μεθοδολογία έρευνας και τα συγκεκριμένα αποτελέσματα και συμπεράσματα, ο αναγνώστης θα πρέπει να ανατρέξει στην πρωτότυπη δημοσίευση.

 

Θεωρία

Οι Barrick και Mount, όπως αναφέρουν οι ίδιοι, διενήργησαν αυτήν τη μετά-αναλυτική έρευνα όχι για να επικυρώσουν την εγκυρότητα των διαφόρων τεστ προσωπικότητας, αλλά για να συνδέσουν τους πέντε παράγοντες της προσωπικότητας, σύμφωνα με τη θεωρία των πέντε μεγάλων παραγόντων (Big Five), με τους διάφορους τύπους επαγγελμάτων και τα διαφορετικά κριτήρια απόδοσης.

Οι πέντε μεγάλοι παράγοντες είναι οι πέντε ευρείες διαστάσεις που μπορούν να περιγράψουν την ανθρώπινη προσωπικότητα και στους οποίους φαίνεται να συγκλίνουν όλο και περισσότεροι ερευνητές τα τελευταία είκοσι έτη, όσον αφορά στη χρησιμοποίησή τους για την πρόβλεψη της απόδοσης στην εργασία.

Υπάρχει ένα μεγάλο κομμάτι έρευνας που στηρίζει την αξιοπιστία του μοντέλου των πέντε παραγόντων, μέσα από έρευνες που διενεργήθηκαν κάτω από διαφορετικά θεωρητικά πλαίσια, διαφορετικά εργαλεία μέτρησης, σε διαφορετικές κουλτούρες και με στοιχεία που συλλέχθηκαν από διαφορετικά είδη πηγών και διαφορετικά δείγματα. Η μέθοδος της μετά-ανάλυσης, λοιπόν, χρησιμοποιεί έρευνες άλλων ερευνητών που έγιναν κάτω από διαφορετικές συνθήκες και με διαφορετικά δείγματα και τις αναλύει στατιστικά για να εξαγάγει ένα, κατά κάποιον τρόπο, συγκεντρωτικό συμπέρασμα, αφού λάβει υπόψη και τα διάφορα στατιστικά λάθη που πιθανόν να είχαν γίνει.

Αν και υπάρχει μεγάλη συμφωνία στον αριθμό των παραγόντων, φαίνεται πως υπάρχει διαφωνία στην ερμηνεία τους. Μάλλον όμως αυτή η διαφωνία δεν είναι ουσιαστική αφού οι διάφορες παραλλαγές που έχουν προταθεί παρουσιάζουν περίπου τα ίδια χαρακτηριστικά κάτω από τον κάθε ευρύ παράγοντα. Οι πέντε αυτοί παράγοντες, λοιπόν, είναι η Εξωστρέφεια (Extraversion), η Συγκαταβατικότητα (Agreeableness), η Ευσυνειδησία (Conscientiousness), η Συναισθηματική Σταθερότητα (Emotional Stability) και η Δεκτικότητα στην Εμπειρία (Openness to Experience). Δε θα το αναλύσουμε εδώ, αλλά στη συγκεκριμένη έρευνα οι Barrick και Mount αναφέρουν και κάποιες από τις διαφορετικές ονομασίες που έχουν προταθεί για τον κάθε παράγοντα. (για τα χαρακτηριστικά που αντιπροσωπεύουν τον κάθε παράγοντα μπορείτε να δείτε αυτό το άρθρο https://www.oks.gr/?p=302). Σκοπός αυτής της ταξινόμησης της προσωπικότητας είναι να εντοπίσει τις διαφορές στους ανθρώπους και πώς αυτές επηρεάζουν τις διάφορες εκφάνσεις της συμπεριφοράς τους, όπως είναι ή εργασιακή απόδοση.

 

Συμπεράσματα – Συζήτηση

Τα αποτελέσματα έδειξαν πως η ευσυνειδησία είναι ένας έγκυρος παράγοντας πρόβλεψης της απόδοσης για όλες τις επαγγελματικές ομάδες των διαφόρων ερευνών και για τα τρία κριτήρια απόδοσης που είχαν χρησιμοποιηθεί. Η εξωστρέφεια ήταν σημαντική για τα επαγγέλματα που απαιτούσαν διαπροσωπικές ικανότητες, δε βρέθηκε όμως κάτι ανάλογο και για τη συγκαταβατικότητα. Για έρευνες που είχαν χρησιμοποιήσει ως κριτήριο την απόδοση στην επαγγελματική εκπαίδευση, η δεκτικότητα στην εμπειρία και η εξωστρέφεια αποδείχθηκαν σημαντικοί παράγοντες.

Αυτό που δείχθηκε με την παρούσα έρευνα είναι πως υπάρχει μια διαφορικότητα ανάμεσα στις διαστάσεις της προσωπικότητας, όπως αυτές παρουσιάζονται στο μοντέλο των πέντε παραγόντων, και τα επαγγέλματα, καθώς και τα κριτήρια απόδοσης. Υπάρχει, με άλλα λόγια, μια διάκριση ανάμεσα στους παράγοντες και στο ποια επαγγέλματα απαιτούν περισσότερο κάποιο συγκεκριμένο χαρακτηριστικό (π.χ. εξωστρέφεια), καθώς και το ποιοι παράγοντες επηρεάζουν περισσότερο συγκεκριμένα κριτήρια απόδοσης. Αυτό σημαίνει πως μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τη συγκεκριμένη ταξινόμηση για να κάνουμε προβλέψεις για την απόδοση των εργαζομένων στους διάφορους τύπους εργασίας.

Το πιο ισχυρό αποτέλεσμα ήταν αυτό της ευσυνειδησίας που σημαίνει πως όσοι είναι οργανωτικοί, επίμονοι, υπεύθυνοι, διεξοδικοί, αφοσιωμένοι στο σκοπό τους και στην εργασία τους, θα αποδώσουν κάτω από όλες τις συνθήκες και σε όλους τους τύπους εργασίας. Το γεγονός ότι η ευσυνειδησία δεν έχει βρεθεί να έχει υψηλές συσχετίσεις με τη νοητική ικανότητα, μας οδηγεί στο συμπέρασμα πως μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε κλίμακες μέτρησης της ευσυνειδησίας για να προβλέψουμε το κατά πόσο ένας εργαζόμενος θα αποδώσει. Μπορεί να εξηγήσει, δηλαδή, ως ένα βαθμό τη μεταβλητότητα στην απόδοση, να μας δείξει γιατί σε μια εργασία μερικοί εργαζόμενοι αποδίδουν περισσότερο από μερικούς άλλους, όταν αυτό δεν οφείλεται στη νοητική ικανότητα.

Από την άλλη, η δεκτικότητα στην εμπειρία εμφάνισε μεγαλύτερες συσχετίσεις με τη νοητική ικανότητα, πράγμα που σημαίνει πως όσοι είναι ανοιχτοί στις καινούργιες εμπειρίες, πιθανόν να έχουν και το νοητικό εκείνο επίπεδο για να μάθουν περισσότερα. Όσον αφορά στην εξωστρέφεια, οι συγγραφείς αναφέρουν πως τα εκπαιδευτικά προγράμματα που χρησιμοποιήθηκαν στην έρευνα απαιτούσαν υψηλή ενεργητικότητα και διαδραστικότητα από τους συμμετέχοντες, που σημαίνει πως σε προγράμματα που δεν απαιτούν τόση κοινωνική συναναστροφή, ίσως η εξωστρέφεια να μην είναι τόσο σημαντικός παράγοντας, όπως έδειξαν τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας.

Η παρούσα έρευνα έδειξε, ακόμη, πως τα υποκειμενικά κριτήρια (π.χ. αξιολόγηση προϊσταμένων) είχαν μεγαλύτερη συσχέτιση με την απόδοση από ό,τι είχαν τα αντικειμενικά κριτήρια (π.χ. αρχεία παραγωγής). Αυτό είναι ενδεικτικό της επιρροής που ασκεί η γνώμη που έχουμε για την συμπεριφορά ενός ατόμου, την οποία έχει εκδηλώσει στο παρελθόν, στο πώς θα επηρεάσει την απόδοσή του στο μέλλον.

Το τελικό συμπέρασμα των συγγραφέων είναι πως το μοντέλο των πέντε μεγάλων παραγόντων είναι ικανό να διακρίνει τις ατομικές διαφορές στην προσωπικότητα και πως είναι ένα καλό εργαλείο για να προβλέψει την εργασιακή απόδοση σε σχέση με τα προσωπικά χαρακτηριστικά του κάθε ατόμου και ανάλογα με τον τύπο της εργασίας.

 

Πηγή

Barrick, R.M., Mount, K.M., 1991, “The Big Five Personality Dimensions and Job Performance: A Meta-Analysis”, [on line], Personnel Psychology, Vol. 44, pp 1-26. Available from: www.ebscohost.com