• Email
  • RSS
  • Print

 

oks2

 

Ο Καλός, ο Κακός και ο Συνάδελφος

 

Η επιστήμη κι η λογοτεχνία δεν είναι τελείως ξένες μεταξύ τους, παρά έχουν να μοιραστούν από κοινού τη φαντασία και τη φιλοσοφία. Η διαφορά τους είναι στην κατεύθυνση και στην προσέγγιση. Τι θα γίνει αν προσπαθήσουμε να συνδυάσουμε αυτές τις δύο προοπτικές, αν δημιουργήσουμε μια επιστημοτεχνία, όπου η επιστήμη θα συναντά τη λογοτεχνία; Θα το προσπαθήσουμε στο παρόν άρθρο, με τον αρθρογράφο να αποχωρίζεται για λίγο τον αυστηρό επιστημονικό λόγο, αφήνοντας το μυθιστοριογράφο να εκφραστεί με τρόπο ελεύθερο, έτσι που οι λέξεις να αποκτούν πολλαπλές σημασίες, πέρα από τις κοινώς γνωστές και χρησιμοποιημένες. Σκοπός είναι να δώσουμε μια διαφορετική χροιά στο λόγο, λιγάκι πιο ανέμελη από την επαγγελματική γραφή που χρειάζεται η αρθρογραφία.

Ο τίτλος, με μια μικρή παραλλαγή, είναι δανεισμένος από ένα άρθρο του φίλου και συνεργάτη Άγγελου Αλεξόπουλου, PhD (ο Καλός, ο Κακός κι ο Αρεστός Συνάδελφος), σχετικά με το ρόλο της διαπροσωπικής συμπάθειας στην επιλογή συνεργάτη. Εδώ το θέμα μας είναι ο χώρος εργασίας κι οι εργαζόμενοι που βρίσκονται σε αυτόν, όχι όμως το πώς επιλέγουμε ένα συνεργάτη, αλλά το πώς μπορούμε να καταλάβουμε τους συναδέλφους μας και τελικά να μπορέσουμε να συνεργαστούμε αρμονικά, είτε τους έχουμε επιλέξει είτε μας τους έχουν επιβάλει. Το σκηνικό μας, λοιπόν, στήνεται στο χώρο εργασίας, οι ήρωες είναι τρεις, ο Καλός, ο Κακός κι ο Συνάδελφος, ενώ η πλοκή είναι ελεύθερη για τον καθένα, αφού όλοι αντιμετωπίζουμε ποικίλες κι αποκλίνουσες καταστάσεις στο εργασιακό μας περιβάλλον. Ο σκοπός όμως είναι κοινός, η ανάλυση των προσωπικοτήτων κι η σημασία τους για τη συνεργασία και την απόδοση.

Ας δούμε το ψυχογράφημα αυτών των χαρακτήρων. Ο πρώτος, ο Καλός, είναι καλός! Και πού το κακό θα μου πείτε! Γιατί προσπαθούμε να σχηματοποιήσουμε το χαρακτήρα του, αφού τον περιγράφει το ίδιο του το όνομα! Ο καλός όμως είναι καλός εκ πεποιθήσεως ή εξ επιτηδεύσεως; Αν ήταν μυθιστόρημα ίσως να ξεκινούσε με το πρώτο κι η πλοκή να έδειχνε πως τελικά είναι το δεύτερο. Μα και στο χώρο εργασίας θα μπορούσε να συμβεί το ίδιο. Ο γνωστός καλός μπορεί να μας εκπλήξει δυσάρεστα, όταν οι συνθήκες του δώσουν το ερέθισμα να εκδηλώσει και τον άσχημο εαυτό του. Από την άλλη, ίσως κάποιος μας δώσει την εντύπωση ότι προσποιείται τον καλό για δικούς του δόλιους σκοπούς, μα όταν σε μια δυσκολία μας σταθεί πραγματικά κι ανιδιοτελώς, να διαπιστώσουμε το πόσο άδικοι ήμασταν μαζί του. Τίποτα δεν είναι σίγουρο λοιπόν, όσον αφορά στον άνθρωπο και στη συμπεριφορά του, μέχρι να δοκιμαστεί από τις συνθήκες. Όταν αυτές είναι ομαλές, όλοι δείχνουν καλοί. Οι αληθινοί χαρακτήρες όμως αποκαλύπτονται όταν η πλοκή δυσκολεύει.

Ερχόμαστε τώρα και στο δεύτερο χαρακτήρα μας, που είναι ο Κακός. Τι σημαίνει κακός, πόσες διαστάσεις μπορεί να έχει αυτός ο χαρακτηρισμός! Αυτός ο κακός μπορεί να είναι απλά ο αντιπαθής που παρ’ όλη την αντιπάθεια που προκαλεί είναι κι αυτός που κάνει άψογα τη δουλειά του και δεν παρακωλύει τη δουλειά των άλλων. Δηλαδή είναι ένας χρήσιμος συνεργάτης. Μπορεί να είναι όμως κι ο δολοπλόκος, ο ανακατωσούρας που όλοι ενδεχομένως έχουμε συναντήσει σε κάποιον εργασιακό χώρο. Είναι λοιπόν κακός άνθρωπος, κακός συνεργάτης, κακός στην επικοινωνία.!! Πολλαπλές σημασίες, πολλαπλές κι οι περιπτώσεις κι όλες εν δυνάμει μπορεί να βρεθούν μπροστά μας. Η συμπεριφορά δεν είναι μονοδιάστατη κι επιδέχεται πολλαπλές ερμηνείες. Έχουμε δηλαδή υπόψη μας ότι το πώς θα αντιληφθούμε κάποιον άνθρωπο έχει να κάνει και με τη δική μας οπτική, τη δική μας προδιάθεση απέναντί του, καθώς και τα δικά μας πιστεύω. Το ότι βλέπουμε κάποιον αρνητικά, δε σημαίνει απαραίτητα ότι φταίει εκείνος. Κι αυτό που βλέπουμε εμείς ως ελάττωμα, στα μάτια κάποιου άλλου μπορεί να είναι προτέρημα. Εξετάζουμε όλες τις περιπτώσεις προτού προβούμε σε βιαστικά συμπεράσματα. Άρα κι η αρνητικότητα ή το ελάττωμα είναι κι αυτά σε πολλές περιπτώσεις υποκειμενικά. Ξεπερνάμε όμως την υποκειμενικότητα του εαυτού μας κι επικεντρώνουμε στην αντικειμενικότητα της χρησιμότητας που μπορούμε να αντλήσουμε και να αξιοποιήσουμε από έναν άνθρωπο. Για να το πούμε και πιο λογοτεχνικά, αντιπαρερχόμαστε την υποκειμενικότητα του «Φαίνεσθαι» κι εστιάζουμε στην αντικειμενικότητα του «Είναι». Βέβαια, τον εν γένει κακεντρεχή άνθρωπο δεν υπάρχει τρόπος να τον αντιμετωπίσουμε θετικά. Είναι από τις περιπτώσεις που πρέπει να απομακρύνονται γιατί μόνο πραγματικό κακό μπορούν να προκαλέσουν.

Ο τρίτος χαρακτήρας μας, ο Συνάδελφος, είναι αυτός που, με την κυριολεκτική έννοια, δουλεύουμε μαζί, στον ίδιο χώρο, στην ίδια εργασία, αλλά με τη σημαινόμενη έννοια, αυτή που υπονοεί η λέξη, είναι αυτός που βρίσκεται πάντα δίπλα μας να μας στηρίζει. Έτσι, ο συνάδελφος είναι αυτός που προχωράει πέρα από τη λέξη της μονοδιάστατης σημασίας και δίνει ένα βαθύτερο ιδεολογικό νόημα. Βρίσκεται όχι μόνο παρών, αλλά και πανταχού. Θα μας βοηθήσει όταν τον χρειαστούμε και θα διαθέσει τον ελεύθερο χρόνο του (από τις δικές του αρμοδιότητες), αλλά και τις γνώσεις του, ώστε να ολοκληρώσουμε την εργασία μας πιο γρήγορα και πιο σωστά.

Εύλογα ο αναγνώστης θα αναρωτηθεί, τι θα γίνει αν προκύψει ένας συνδυασμός των χαρακτήρων, δηλαδή ο καλός συνάδελφος ή ο κακός συνάδελφος! Εκεί, έχουμε πάλι μια πολύπλοκη κατάσταση που δημιουργείται, όπως προαναφέραμε, από την πολλαπλή διάσταση που μπορούν να αποκτήσουν οι χαρακτηρισμοί «καλός» και «κακός». Είναι όμως περιπτώσεις υπαρκτές. Ποιος είπε πως η διαχείριση της ανθρώπινης συμπεριφοράς, είτε είναι δική μας είτε των άλλων, είναι εύκολη υπόθεση.!! Μόνο υποθέσεις (πληθυντικός) μπορούμε να κάνουμε, ενώ αναλύοντας και δοκιμάζοντας καθημερινά φθάνουμε στα σωστά συμπεράσματα και στην πιο αποδοτική αντιμετώπιση.

Αυτό που πρέπει να συγκρατήσουμε με την παραπάνω, αλλόκοτη ίσως, περιγραφή των τριών χαρακτήρων, καθώς και των συνδυασμών τους, είναι πως πρέπει να μάθουμε να ψυχογραφούμε τους ανθρώπους με τους οποίους συνεργαζόμαστε. Επίσης, πρέπει να κατανοήσουμε πως οι άνθρωποι πολλές φορές αλλάζουν στάσεις και συμπεριφορές. Είναι από τις περιπτώσεις που μένουμε με την απορία, για το πώς μπόρεσε κάποιος να κάνει κάτι που δεν το περιμέναμε από εκείνον (π.χ. ο θεωρούμενος καλός να κάνει κάτι κακό και το αντίστροφο). Αυτό θα βοηθήσει εμάς τους ίδιους να πάρουμε τα ηνία και να δημιουργήσουμε το κατάλληλο κλίμα συνεργασίας, να μπορέσουμε δηλαδή να διαχειριστούμε ανθρώπους και καταστάσεις σωστά κι αποδοτικά (και ηθικά φυσικά).

Οι συνθήκες είναι ένας καθοριστικός παράγοντας που επηρεάζει τη συμπεριφορά και συμβαίνει αυτό που λέμε «στα δύσκολα φαίνονται οι αληθινοί χαρακτήρες». Το σίγουρο είναι πως όλοι πρέπει να υιοθετήσουμε το ρόλο του Συναδέλφου, εκφράζοντας όμως όχι αυτό που δείχνει η λέξη στην επίφασή της, αλλά αυτό που ρέει από κάτω. Απ’ όλους τους χαρακτήρες είναι αυτός που έχει το πιο σταθερό νόημα κι ουσία. Ίσως επειδή ο καλός έχει το αντίθετό του, τον κακό και το αντίστροφο. Ο συνάδελφος όμως δεν έχει αντίθετη λέξη π.χ. αντισυνάδελφος (κι ο ορθογράφος λάθος το βγάζει). Είναι ίσως υπερβολικό αυτό που αναφέρουμε, αλλά είπαμε πως θα γράψουμε και λίγο λογοτεχνικά για να δώσουμε μια έμφαση στο λόγο και στο μήνυμα που αυτός περνάει.

Έχουμε εξηγήσει λοιπόν τους τρεις χαρακτήρες μας κι ο καθένας μας από δω και πέρα αναλαμβάνει στο δικό του σκηνικό, στο δικό του εργασιακό περιβάλλον, να ¨γράψει¨ τη δική του πλοκή για τους ρόλους του κάθε χαρακτήρα. Αναλαμβάνει, επίσης, να ¨γράψει¨ και για το πώς πρέπει να τους διαχειρίζεται, με σκοπό φυσικά να επιτευχθεί η σωστή συνεργασία που θα οδηγήσει στην απόδοση, αλλά και στην ψυχική ηρεμία κι ισορροπία όλων των εργαζομένων.

 

Κατά νου πρέπει να έχουμε τα εξής βασικά:

– Οι χαρακτήρες, οι προσωπικότητες κι οι συμπεριφορές είναι παράγοντες πολυδιάστατοι, άστατοι κι εγγενώς, ή εκ φύσεως αν θέλετε, ακατάστατοι, ενώ παράλληλα επηρεάζονται ιδιαίτερα κι από το πλαίσιο, εννοώντας το εργασιακό, μέσα στο οποίο εκτυλίσσονται κι εκφράζονται.

– Εμείς, για δικό μας καλό, επαγγελματικό και ψυχικό, αναλύουμε συνεχώς τους χαρακτήρες, μέσα από τις καθημερινές τους πράξεις και κατόπιν προσπαθούμε να βρούμε τους τρόπους με τους οποίους θα τους αντιμετωπίσουμε, διαχειριστούμε κι αξιοποιήσουμε.

Κι αν όλα λειτουργήσουν σωστά, θα αποδίδουμε, ατομικά κι ομαδικά, κι όλοι θα ζήσουμε καλά κι οι εργοδότες καλύτερα. Αυτά λοιπόν κι όποιος κατάλαβε, κατάλαβε, γιατί εγώ η αλήθεια είναι πως μπερδεύτηκα λιγάκι. Αυτά έχει όμως η λογοτεχνική γραφή.!

 

Αντώνης Γαβαλάς

 

Άρθρο δημοσιευμένο στο περιοδικό «Επιστημονικό Μάρκετινγκ Μάνατζμεντ», τεύχος 99, Δεκέμβριος 2012